يک هيدروکربن طبيعى است که از لحاظ فيزيکى شبيه زغال سنگ (از خانواده سوخت هاى فسيلى ) و قير (از خانواده محصولات نفتى طبیعی) است. گيلسونيت در صنايع رنگ، رزين، آسفالت و روسازى راه، ريخته گرى، حفارى و شيميايى به عنوان ماده ى معدنى بى نظير از لحاظ خواص فيزيکى و شيميايى مطرح مى گردد. یکی از پارامتر های اساسی این ماده که در تعیین نوع کاربرد آن نقش دارد، میزان خاکستر این ماده است. در مقاله حاضر ضمن بررسى و مطالعات ميکروسکوپى نمونه و مشخص کردن فازهاى کانى 

علاوه برخواص شيميائى و حرارتى زغال ، جهت ارزيابى براى استفاده هاى اقتصادى نياز به تعيين برخى از خواص فيزيکى نيز است .اين خواص شامل دانسيته ، سختى و خرد شوندگى (grindability) سايش(abrasiveness) پراکندگى ابعاد و تست شناورى و فرونشينى (Float sink test) هستند.

-دانسيته : دانسيته زغالسنگ بستگى به رده (Rank ) و مقدار کانيايى آن دارد و پارامتر اساسى در تبديل واحد هاى حجمى

 
 تيپ کک گرى کينگ(Gray –King coke type): دراين تست زغالسنگى که به خوبى خردشده است در داخل يک لوله کاملا" بسته به آرامى حرارت داده مى شود و سيما و بافت کک باقى مانده با استانداردهاى موجود مقايسه شده و يک

قبل از اقدام به تجزيه زغال ، اين مهم است که درک کنيم چگونه رطوبت ،خاکستر ، مواد فرار و کربن ثابت با همديگر در ارتباط هستند و اساس روشى که بايد داده هاى آنالتيک نشان داده شوند نيز مشخص باشد . متاسفانه يک مشکل رايج اين است که بيشتر داده هاى ارائه شده اساس نمايش آن مشخص نيست . د رواقع معمولا " نتايج آناليز بدون آنکه اساس آنها مشخص شود با همديگر بيان مى شوند .نتايج آناليز ذغال ممکن است بصورت زير گزارش شوند.

1-        به همان صورتى که دريافت مى شود(as receied (a.r)) ، يا به همان صورت که نمونه بردارى شده ،داده ها بطور کلى

بصورت بسيارساده زغالسنگ را مى توان ترکيب ماده اى از رطوبت ، زغال خالص و مواد کانيايى د رنظر گرفت . رطوبت شامل آب سطحى و آ بترکيب شيميايى مى باشد و زغال خالص مقدار مواد ارگانيک موجود است . مواد کانيايى نيز مقدار مواد غير ارگانيک

پوش سنگها در واقع سنگهایی هستند که می توانند از حرکت رو به بالای هیدروکربن جلوگیری نمایند  (Schowalters, 1976). پوش سنگ ها می توانند از انواع سنگهای رسوبی مانند کربناتها آواری ها و تبخیری ها باشند. از سنگهای کربناته میکریت می تواند یک پوش سنگ خوب باشد، چون این سنگها دانه ریز بوده و تراوایی کمی دارند. مشکلی که در رابطه با این سنگها وجود دارد شکننده بودن آنها است (Downey, 1984). بنابراین در مناطق فعال تکتونیکی میتوانند شکسته شوند و خصوصیت پوش سنگ بودن خود را از دست دهند. در آواریها سنگهای دانه ریز مانند شیل میتواند یک پوش سنگ خوب محسوب شود. در مقایسه با کربناتها شیلها شکنندگی کمتری دارند. سر انجام آخرین و مهمترین گروه پوش سنگها گروه تبخیریها مانند انیدریت و نمک است. آنها از بهترین پوش

زغالسنگهااز دو بخش ماسرالها و مينرالها تشکيل شده اند .

1-6-1- ماسرالها (Macerals)

 يک ماسرال زغال سنگى ، يک واحد ارگانيکى منفردى مثل يک بخش از قطعه گياهى  است . ماسرالها همچنين بعنوان کانيهاى ذغال سنگ  نيز ناميده مى شوند . نام ماسرالها معمولا به (inite)خاتمه مى يابد . انواع ماسرالها در زير شرح داده مى شوند:

1-        ويترينيت  يا هومينيت (Viterinite or huminite) که شامل کولينيت (بقاياى گياهى ژله اى و فاقد ساختمان  مشخص )،

قبل از دهه 1990 زغالسنگ مهمترين منبع سوختى اکثر کشورهاى صنعتى جهان بويژه آمريکا را تشکيل مى داده است و در حدود 90% درصد از نياز انرژى آنها را تامين نموده است .بعد از آن به دليل تغييراتى که در وضعيت نفت خام و گاز طبيعى د ربا زارهاى بين المللى صورت گرفت ، اهميت ذغالسنگ کاهش يافت .بااين وجود د رحال حاضر ذغالسنگ منبع اوليه سوخت جهت توليد الکتريسيسته مى باشد زيرا بسيار ارزانتر از سوختهاى فسيلى ديگر و در بسيارى از کشورها فراوانتراز آنها است .د رآمريکا بعنوان ، مهمترين کشور صنعتى جهان ،در سال 2000 ميزان مصرف ذغال سنگ براى توليد برق 983 ميليون تن (91 درصد از کل مصرف آن ) بوده است که با اين ميزان بيش از نصف برق مصرفى آمريکا توليد گرديد.
شرح کامل:

 

رده (RANK) مقياسى است از درجه دگرگونى اى که زغالسنگ را تحت تاثير قرار داده است . پيشنهاد هاى مختلفى  د رمورد عوامل زمين شناسى  تعيين کننده  رده ذغالسنگ ارئه شده است و برخى از اين پيشنها دها  عبارتند از:

1-                 زمان تدفين ، ذغالنگ هاى پالئوزوئيک  عموما" رده بالا و ذغالسنگهاى ترشيارى رده پائين ترى دارند . اما استثنا هاى

خاکستر در زغالسنگ نشان دهنده بقاياى موتد کانيايى سوخته شده است و مى توان آن را تفکيک نموده و بصورت سريهايى از اکسيد هايى فلزى اصلى نشان داد. اين داده ها د رتعيين اينکه ذغال سنگ چگونه رفتار خواهد کرد مهم هستند.براى مثال ذغال حرارتى  در بويلر ها ممکن است باعث ايجاد سرباره و رسوب گردد زيرا حضور مقادير بالايى از اکسيد هاى آهن ، کلسيم ،سديم ، و يا پتاسيم باعث پائين آمدن نقطه ذوب خاکستر مى شود.

در ذغال کک شو حداکثر مقدار اکسيد هاى سديم و پتاسيم در خاکستر 3 درصد است زيرا مقادير بالاى عناصر قليايى  باعث واکنش

تعيين اثرات احتراق برروى زغالسنگ در انتخاب آنبراى استفاده هاى ويژه در صنايع تاثير دارد . تستهاى مختلفى  براى تعيين رفتارهايى از زغال ،مثل ارزش حرارتى و درجه حرارت ذوب خاکستر (ash fusion temperature) د رکوره انجام مى گيرند.اگر زغالسنگ براى کاربرد د رصنايع متالوژى انتخاب شده باشد خواص کيک شوندگى (caking) و کک شوندگى آنها نيز بايد تعيين گردد. اين خواص بويژه براى اين مهم هستند که اصول طبقه بندى ذغالسنگ را تشکيل مى دهند.

ارزش حرارتى (colorific value): انرژى حرارتى (cv) ذغالسنگ ، مقدار حرارت توليد شده برواحد جرم ذغال